Borç kapatma yöntemleri: kartopu mu, çığ mı?
Güncellendi 4 dk okuma
Birden fazla kart ve kredi borcun mu var? Kartopu ve çığ yöntemleriyle hangi borcu önce kapatacağını seç; örnek hesap, tuzaklar ve uygulanabilir bir plan.
Bu sayfada
Birden fazla borç neden bu kadar yorar?
Bir kredi kartı, bir KMH, bir ihtiyaç kredisi, bir de taksitle alınmış telefon. Her birinin ödeme günü, faizi ve asgari tutarı farklı. Ay başında hepsini ödeyip bir de fazlasını yatırmaya çalışırken para dağılır ve hiçbir borç gözle görülür şekilde azalmaz. Borçların çoğu zaman en ağır tarafı rakamın kendisi değil, bu dağınıklıktır.
Kartopu ve çığ yöntemleri bu dağınıklığa tek bir kuralla son verir: tüm borçların asgarisini öde, kalan her lirayı tek bir borca yatır. İkisinin farkı yalnızca hangi borcu önce hedeflediğindedir. Hangisini seçersen seç, fazladan ödemeyi bir noktada toplamak, aynı parayı her borca biraz biraz dağıtmaktan daha hızlı sonuç verir.
Kartopu yöntemi: önce en küçük borç
Kartopu yönteminde borçları faizine bakmadan küçükten büyüğe sıralarsın. Fazladan ödemenin tamamı en küçük borca gider. O borç kapandığında, ona ödediğin aylık tutar sıradaki borca eklenir. Her kapanan borçla bir sonrakine giden ödeme büyür, tıpkı yokuştan yuvarlanan bir kartopu gibi.
Yöntemin gücü psikolojiktir. İlk borç birkaç ay içinde kapanır ve listeden bir satırın silinmesi, devam etmek için güçlü bir motivasyon verir. Borç listesi uzun olanlar ve daha önce birkaç kez başlayıp bırakmış olanlar için bu erken zafer çoğu zaman belirleyicidir.
Çığ yöntemi: önce en yüksek faiz
Çığ yönteminde sıralamayı faiz oranı belirler. Fazladan ödeme en yüksek faizli borca gider; o kapanınca sıradaki en yüksek faizliye geçilir. Pahalı borç en kısa sürede ortadan kalktığı için toplamda ödediğin faiz en düşük olur.
Türkiye'de kredi kartı ve KMH faizleri genellikle ihtiyaç ve taşıt kredilerinden yüksektir, faizsiz taksitlerin ise maliyeti yoktur. Bu yüzden çığ yöntemi çoğu zaman önce kartı ya da KMH'yi, en son faizsiz taksitleri hedefler. Kesin oranları kendi ekstrende ve kredi sözleşmende gör; bankadan bankaya ve zamanla değişir.
Örnek hesap: dört borç, ayda ₺25.000
Diyelim ki borçların şöyle: yıllık %51 faizli ₺45.000 kredi kartı borcu (asgari ₺9.000), yine %51 faizli ₺15.000 KMH borcu (ayda ₺800), %42 faizli ₺120.000 kalan ihtiyaç kredisi (taksit ₺7.500) ve faizsiz ₺18.000 telefon taksiti (ayda ₺3.000). Asgari ödemelerin toplamı ₺20.300. Bütçeni gözden geçirdin ve borçlara ayda ₺25.000 ayırabiliyorsun; yani her ay ₺4.700 ek ödeme yapabilirsin.
Kartopu yöntemi önce KMH'yi kapatır (3. ay), sonra telefon taksitini ve kartı (5. ay), en son ihtiyaç kredisini (10. ay). Toplam faiz ₺37.309,31. Çığ yöntemi faizleri eşit olan KMH ile karttan küçüğünü önce seçtiği için o da KMH ile başlar, sonra karta ve krediye geçer. Yine 10 ayda biter ve toplam faiz ₺36.888,91 olur, yani ₺420,40 daha az.
Asıl fark yöntemler arasında değil, plan ile plansızlık arasındadır. Yalnızca asgari ödemeleri yapıp hiçbir şeyi devretmezsen aynı borçlar 3 yıl 3 ayda biter ve ₺81.332,87 faiz ödersin. Planlı ödemeyle 2 yıl 5 ay daha erken borçsuz kalır, ₺44.000'den fazla faizden kurtulursun. Bu rakamlar aylık faiz ve sabit asgari ödeme varsayımıyla yapılmış bir tahmindir; bankalar faizi günlük işletir ve vergi ekler.
Hangisini seçmelisin?
Faiz oranları birbirine yakınsa, örnekteki gibi, iki yöntem arasındaki fark birkaç yüz lira olabilir. Bu durumda seni sonuna kadar götürecek olanı seç. Oranlar arasında büyük fark varsa, örneğin yüksek faizli bir kart ile düşük faizli bir taşıt kredisi, çığ yöntemi belirgin şekilde kazandırır.
Karma bir yol da mümkündür: önce birkaç ayda kapanabilecek küçük bir borçla başlayıp motivasyon kazan, sonra en yüksek faizliye geç. Önemli olan sırayı bir kez belirleyip her ay aynı planı uygulamaktır.
Kararı verirken bir kâğıda iki sütun aç: bir yanda borçların faiz oranları, diğer yanda kalan tutarlar. En pahalı borç aynı zamanda en küçük borçsa işin kolay; iki yöntem de aynı borçla başlar. Değilse kendine dürüst bir soru sor: daha önce bir plana başlayıp yarıda bıraktın mı? Cevabın evetse, erken bir zafer, birkaç yüz liralık faiz farkından daha değerli olabilir.
- Tek bir pahalı borç varsa: çığ.
- Çok sayıda küçük borç ve düşük motivasyon varsa: kartopu.
- Faizler yakınsa: hangisine daha kolay uyacaksan.
- Her durumda: asgarinin altına düşme, yeni borç ekleme.
Planı bozan tuzaklar
Borç kapatma planlarının çoğu, yöntem yanlış olduğu için değil, plan sırasında yeni borç eklendiği için çöker. Kartı günlük harcamalarda kullanmaya devam etmek, kapattığın borcu arkadan yeniden doldurmak demektir. Plan süresince günlük alışverişte banka kartı ya da nakit kullan, yeni taksit açma.
Asgari ödemelerin bütçeni aşıyorsa beklemeden bankanla konuş. Yapılandırma ya da daha düşük taksit gibi seçeneklerin koşullarını en doğru şekilde banka anlatır. Ödemeyi kaçırmak gecikme faizi ve kredi notuna zarar demektir; bu, iki yöntem arasındaki her farktan daha pahalıdır.
Bir borç bittiğinde ödediğin tutarı harcamaya dönüştürme. O para zaten bütçende ayrılmış durumda; sıradaki borca, borçlar bitince de acil durum fonuna ve birikim hedeflerine yönlendir.
Borç planını Fundi ile bütçeye oturtmak
Fundi kredi vermez, para tutmaz ve hiçbir bankaya bağlanmaz. Yaptığı şey, borç planının dayandığı bütçeyi görünür kılmaktır. Her borç ödemesini aylık sabit gider olarak girersin; vadesi yaklaşınca hatırlatma alırsın ve bu ay harcayabileceğin tutar bu ödemeler düşüldükten sonra hesaplanır.
Böylece ek ödemeyi yaptıktan sonra ay sonuna kadar günde ne kadar harcayabileceğini bilirsin. Kategori bütçeleri, ek ödemeye yer açmak için hangi harcamayı kısabileceğini gösterir. Borçlar bittiğinde aynı tutarı bir birikim hedefine çevirebilirsin.
Sıkça sorulan sorular
Kartopu yöntemi mi, çığ yöntemi mi daha az faiz öder?
Çığ yöntemi, en yüksek faizli borcu önce kapattığı için genellikle daha az faiz öder. Faizler birbirine yakınsa fark küçüktür; o zaman uygulamaya devam edebileceğin yöntemi seç.
Faizsiz taksitleri listeye eklemeli miyim?
Evet. Aylık ödemeleri bütçende yer kapladığı için listede durmalılar. Kartopu küçükse onları erken kapatabilir, çığ ise en sona bırakır.
Önce borç mu kapatmalıyım, birikim mi yapmalıyım?
Önce küçük bir acil durum fonu kurmak faydalıdır; yoksa ilk sürpriz masraf seni yeniden karta yönlendirir. Ardından fazlayı yüksek faizli borca yönlendir.
Kredi kartı borcunu daha düşük faizli bir krediyle kapatmak mantıklı mı?
Bazen işe yarar, ama masraflar dahil toplam maliyete ve kartı yeniden doldurmayacağından emin olup olmadığına bak. Koşulları bankandan öğren.
Kendi borçlarımla nasıl hesaplarım?
Borç kapatma hesaplayıcısına her borcun kalan tutarını, faizini ve asgari ödemesini gir; iki yöntemi ve yalnızca asgari ödemenin maliyetini yan yana görürsün.
Bugün daha ne kadar harcayabileceğini bil. Bir harcamayı kaydetmek üç saniye sürer.
Fundi'yi ücretsiz indir