Phương pháp 6 chiếc lọ (JARS): cách chia tiền lương có ví dụ

Cập nhật 5 phút đọc

Phương pháp 6 chiếc lọ chia thu nhập thành 6 phần: thiết yếu 55%, bốn lọ 10% (tự do tài chính, tiết kiệm, giáo dục, hưởng thụ), cho đi 5%. Kèm ví dụ cụ thể.

Trong bài này

Phương pháp 6 chiếc lọ là gì, gồm những lọ nào?

Phương pháp 6 chiếc lọ, hay JARS, được T. Harv Eker giới thiệu trong cuốn “Bí mật tư duy triệu phú”. Ý tưởng rất đơn giản: ngay khi nhận thu nhập, chia tiền vào sáu “chiếc lọ”, mỗi lọ có một mục đích riêng và một tỷ lệ cố định. Tiêu tiền lọ nào thì chỉ lấy trong lọ đó.

Điểm mạnh của phương pháp là bạn không phải quyết định lại từ đầu mỗi lần tiêu. Tiền đã được giao việc từ ngày lương về, nên vừa có phần để hưởng thụ không áy náy, vừa có phần để dành không bị tiêu lẹm.

Tỷ lệ gốc của phương pháp như sau. Tổng cộng đúng 100% thu nhập:

  • Thiết yếu (NEC) 55%: tiền nhà, điện nước, ăn uống, đi lại, hoá đơn.
  • Tự do tài chính (FFA) 10%: khoản không bao giờ tiêu, chỉ để đầu tư và tạo thu nhập thụ động.
  • Tiết kiệm dài hạn (LTSS) 10%: cho những món lớn có kế hoạch như xe, laptop, du lịch, đám cưới.
  • Giáo dục (EDU) 10%: sách, khoá học, hội thảo, những gì giúp bạn kiếm tiền tốt hơn.
  • Hưởng thụ (PLAY) 10%: ăn ngon, đi chơi, mua thứ mình thích. Lọ này nên được tiêu hết mỗi tháng.
  • Cho đi (GIVE) 5%: từ thiện, giúp đỡ người thân, quà tặng.

Ví dụ chia lương 15 triệu theo 6 chiếc lọ

Với thu nhập thực nhận 15.000.000 VND mỗi tháng, chia theo đúng tỷ lệ gốc:

  • Thiết yếu 55%: 8.250.000 VND
  • Tự do tài chính 10%: 1.500.000 VND
  • Tiết kiệm dài hạn 10%: 1.500.000 VND
  • Giáo dục 10%: 1.500.000 VND
  • Hưởng thụ 10%: 1.500.000 VND
  • Cho đi 5%: 750.000 VND
  • Tổng: 15.000.000 VND

Lương thấp hoặc tiền nhà cao thì chỉnh tỷ lệ thế nào?

Ở thành phố lớn, 55% cho thiết yếu thường không đủ, nhất là khi tiền trọ đã chiếm một phần ba thu nhập. Đừng vì vậy mà bỏ phương pháp. Hãy tăng lọ thiết yếu và giảm tạm các lọ khác, miễn là vẫn giữ được thói quen chia tiền.

Ví dụ với lương 10.000.000 VND, một cách chỉnh hợp lý:

  • Thiết yếu 65%: 6.500.000 VND
  • Tiết kiệm dài hạn 10%: 1.000.000 VND (dùng lọ này để xây quỹ dự phòng trước)
  • Hưởng thụ 10%: 1.000.000 VND
  • Tự do tài chính 5%: 500.000 VND
  • Giáo dục 5%: 500.000 VND
  • Cho đi 5%: 500.000 VND (gồm cả hiếu hỉ)
  • Tổng: 10.000.000 VND

Ưu và nhược điểm của phương pháp 6 chiếc lọ

Phương pháp này hợp với người thích quy tắc rõ ràng và muốn cân bằng giữa hiện tại và tương lai. Nhưng nó cũng có vài điểm cần lưu ý:

  • Ưu: dễ nhớ, có chỗ cho cả học tập và cho đi, và lọ hưởng thụ giúp bạn không thấy tội lỗi khi tiêu.
  • Nhược: sáu lọ khá nhiều để theo dõi nếu làm bằng tay, nhất là khi phải mở sáu tài khoản hay sáu phong bì.
  • Nhược: tỷ lệ cố định không tính đến thu nhập không đều hoặc chi phí sống cao; bạn cần tự chỉnh.
  • Mẹo: nếu thấy sáu lọ quá nhiều, gộp Giáo dục và Cho đi vào một lọ, hoặc bắt đầu với quy tắc đơn giản hơn như 50/30/20.

Bắt đầu với 6 chiếc lọ ngay tháng này

Ngày lương về, chuyển ngay phần Tự do tài chính và Tiết kiệm dài hạn sang một tài khoản tiết kiệm riêng, để chúng không nằm lẫn với tiền tiêu. Các lọ còn lại có thể ở chung một tài khoản, miễn là bạn ghi lại mỗi khoản chi thuộc lọ nào.

Tháng đầu đừng quá khắt khe. Mục tiêu chỉ là biết thật sự mỗi lọ tiêu hết bao nhiêu. Sang tháng thứ hai, chỉnh lại một hai tỷ lệ cho gần với thực tế. Sau ba tháng, bạn sẽ có một bộ tỷ lệ của riêng mình, và đó mới là phiên bản 6 chiếc lọ bạn giữ được lâu.

Áp dụng 6 chiếc lọ với Fundi

Bạn không cần mở sáu tài khoản ngân hàng. Trong Fundi, các lọ dùng để tiêu như Thiết yếu, Hưởng thụ, Giáo dục, Cho đi có thể là danh mục ngân sách, mỗi danh mục có mức nhắm và mức tối đa, thanh màu đổi dần khi gần chạm. Các lọ để dành như Tự do tài chính và Tiết kiệm dài hạn có thể là mục tiêu: Fundi cho biết cần góp bao nhiêu mỗi tháng, và tiền vẫn nằm ở chỗ nó đến, chỉ được đánh dấu là đã để riêng.

Gói Basic miễn phí có 4 danh mục ngân sách và 1 mục tiêu, đủ để thử một phiên bản gọn của phương pháp. Muốn đủ sáu lọ riêng biệt thì Diamond mở danh mục và mục tiêu không giới hạn.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp 6 chiếc lọ có phù hợp với lương thấp không?

Có, nhưng nên chỉnh tỷ lệ. Tăng lọ thiết yếu lên 60–70% và giảm tạm các lọ khác; quan trọng là giữ thói quen chia tiền ngay khi nhận lương.

Lọ tự do tài chính khác gì lọ tiết kiệm dài hạn?

Tiền trong lọ tự do tài chính không bao giờ được tiêu, chỉ để đầu tư sinh lời. Lọ tiết kiệm dài hạn để dành cho những món lớn bạn sẽ mua trong tương lai.

Tiền lọ hưởng thụ không tiêu hết thì sao?

Theo tinh thần của phương pháp, lọ này nên được tiêu để bạn tận hưởng thành quả. Nếu còn dư, bạn có thể dồn sang tháng sau cho một dịp lớn hơn.

Nên chọn 6 chiếc lọ hay quy tắc 50/30/20?

50/30/20 đơn giản hơn với ba phần. 6 chiếc lọ chi tiết hơn và có chỗ riêng cho học tập, cho đi. Người mới bắt đầu có thể thử 50/30/20 trước rồi chuyển sang 6 lọ khi đã quen.

Biết hôm nay còn tiêu được bao nhiêu. Ghi một khoản chỉ mất ba giây.

Tải Fundi miễn phí