Thu nhập không ổn định: cách quản lý tiền cho freelancer
Cập nhật 4 phút đọc
Thu nhập không ổn định quản lý tiền thế nào? Tự trả lương cố định, giữ quỹ đệm, chia mỗi khoản tiền về, để riêng tiền thuế, kèm ví dụ cho freelancer.
Trong bài này
Vì sao thu nhập không ổn định khó quản lý hơn?
Freelancer, người bán hàng online, tài xế công nghệ, người làm theo dự án hay hưởng hoa hồng đều có chung một nỗi lo: tháng này nhận 30 triệu, tháng sau có khi chỉ 8 triệu. Cái khó không chỉ là tháng ít tiền. Chính tháng nhiều tiền mới nguy hiểm, vì ta dễ tiêu như thể tháng nào cũng vậy.
Các mẹo ngân sách thông thường giả định lương về đều một ngày cố định. Khi thu nhập lên xuống, bạn cần thêm một lớp: biến dòng tiền thất thường thành một “lương” đều đặn do chính mình trả.
Bước 1: tính mức sống tối thiểu và thu nhập trung bình
Lấy sao kê 12 tháng gần nhất, ghi ra thu nhập từng tháng. Ví dụ một freelancer thiết kế có tháng thấp nhất 8.000.000 VND, tháng cao nhất 35.000.000 VND, trung bình 18.000.000 VND.
Tiếp theo, tính chi tiêu thiết yếu mỗi tháng: tiền nhà, điện nước, ăn uống, đi lại, bảo hiểm, trả nợ tối thiểu. Giả sử là 9.000.000 VND. Con số này là mức sàn: tháng nào cũng phải có đủ, dù khách trả tiền chậm.
Bước 2: tự trả cho mình một mức lương cố định
Chọn một mức lương thấp hơn thu nhập trung bình, để những tháng tốt bù được tháng xấu. Với ví dụ trên, 12.000.000 VND mỗi tháng là hợp lý: đủ chi thiết yếu 9 triệu, còn 3 triệu cho cá nhân và để dành.
Cách làm cần hai tài khoản. Tài khoản nhận tiền là nơi mọi khoản thu đổ về, và cũng là quỹ đệm. Mỗi đầu tháng, chuyển đúng 12.000.000 VND sang tài khoản chi tiêu, như công ty trả lương cho bạn. Tháng thu 30 triệu, 18 triệu ở lại quỹ đệm. Tháng chỉ thu 8 triệu, bạn vẫn trả cho mình 12 triệu, lấy thêm 4 triệu từ quỹ đệm.
Bước 3: chia ngay mỗi khoản tiền về
Mỗi lần nhận tiền từ khách, hãy chia ngay theo tỷ lệ cố định trước khi nghĩ đến việc tiêu. Ví dụ một khoản 10.000.000 VND:
- Để riêng cho thuế (nếu khoản này chưa bị khấu trừ): 10%, tức 1.000.000 VND
- Quỹ dự phòng: 15%, tức 1.500.000 VND
- Quỹ đệm để trả lương cho mình: 75%, tức 7.500.000 VND
- Tổng: 10.000.000 VND
Quỹ dự phòng và tiền thuế: hai thứ không được quên
Người có thu nhập không ổn định nên nhắm quỹ dự phòng gần mức 6 tháng chi tiêu thiết yếu, cao hơn người làm công ăn lương. Với chi tiêu 9 triệu, đó là 54.000.000 VND. Quỹ dự phòng khác quỹ đệm: quỹ đệm san bằng tháng nhiều tháng ít, còn quỹ dự phòng dành cho lúc ốm đau, mất khách lớn hay hỏng máy làm việc.
Về thuế, cách khấu trừ và kê khai khác nhau theo loại thu nhập và hoàn cảnh của từng người; bài này không tư vấn thuế. Nguyên tắc an toàn là để riêng một phần mỗi khoản thu cho đến khi biết chắc mình phải nộp bao nhiêu, và hỏi cơ quan thuế hoặc người có chuyên môn nếu chưa rõ. Một cách khác giúp nhẹ đầu là coi bảo hiểm y tế và các khoản tự đóng là chi phí cố định hằng tháng.
Quản lý thu nhập thất thường với Fundi
Fundi là app quản lý chi tiêu theo tháng cho iPhone và iPad. Fundi không kết nối ngân hàng và không tự chia tiền hộ bạn; bạn vẫn tự chuyển giữa các tài khoản. Nhưng Fundi giúp phần còn lại trở nên rõ ràng:
- Nhập “lương tự trả” 12 triệu làm thu nhập tháng; “Còn tiêu được” và mức mỗi ngày tính trên con số ổn định đó.
- Khoản thu theo quý hay theo năm có thể chọn “Chia đều” ra các tháng mà nó phải nuôi.
- Mục tiêu để dành cho quỹ dự phòng và tiền thuế, mỗi mục tiêu cho biết cần góp bao nhiêu mỗi tháng.
- Gói Diamond có tài sản và quỹ dự phòng, cho biết với chi tiêu hiện tại bạn trụ được bao lâu nếu không có khách mới.
Câu hỏi thường gặp
Thu nhập không ổn định thì lập ngân sách thế nào?
Lập ngân sách dựa trên một mức lương cố định tự trả, thấp hơn thu nhập trung bình. Tiền dư tháng cao để lại quỹ đệm để bù tháng thấp.
Freelancer nên có quỹ dự phòng bao nhiêu?
Nên nhắm gần 6 tháng chi tiêu thiết yếu, vì thu nhập có thể dừng bất ngờ. Với chi tiêu 9 triệu, đó là khoảng 54 triệu.
Có nên để riêng tiền thuế không?
Nên, nếu khoản thu chưa bị khấu trừ thuế. Để riêng một phần mỗi khoản thu đến khi biết chính xác số phải nộp; quy định cụ thể hãy hỏi cơ quan thuế.
Tháng thu nhập cao nên làm gì?
Vẫn chỉ trả cho mình mức lương cố định. Phần dư đưa vào quỹ đệm, quỹ dự phòng hoặc mục tiêu, không tăng chi tiêu theo.
Biết hôm nay còn tiêu được bao nhiêu. Ghi một khoản chỉ mất ba giây.
Tải Fundi miễn phí