Quản lý tài chính cá nhân cho người mới bắt đầu: 6 bước
Cập nhật 4 phút đọc
Quản lý tài chính cá nhân cho người mới bắt đầu qua 6 bước: biết mình có gì, ghi chi tiêu, lập ngân sách, quỹ dự phòng, trả nợ lãi cao, đặt mục tiêu dài hạn.
Trong bài này
Quản lý tài chính cá nhân là gì?
Nghe thì to tát, nhưng quản lý tài chính cá nhân chỉ là trả lời được bốn câu hỏi: mình kiếm được bao nhiêu, tiêu vào đâu, đang nợ bao nhiêu, và đang để dành cho điều gì. Người quản lý tiền tốt không nhất thiết kiếm nhiều, họ chỉ biết rõ tiền của mình và quyết định có chủ đích.
Bạn không cần bắt đầu bằng đầu tư hay những bảng tính phức tạp. Sáu bước dưới đây đi theo đúng thứ tự, mỗi bước làm nền cho bước sau. Làm chậm nhưng chắc trong vài tháng là đủ để thấy khác biệt.
Bước 1 và 2: biết mình có gì, tiền đi đâu
Bước 1 là chụp lại bức tranh hiện tại. Ghi ra một tờ giấy: thu nhập thực nhận mỗi tháng (sau thuế và bảo hiểm), số dư các tài khoản, và tất cả khoản nợ kèm lãi suất, kể cả trả góp điện thoại hay tiền mượn người thân. Đừng ngại nếu con số chưa đẹp; bạn chỉ cần biết điểm xuất phát.
Bước 2 là ghi lại mọi khoản chi trong 30 ngày, kể cả ổ bánh mì 20.000 VND hay phí gửi xe 5.000 VND. Không cần chia quá chi tiết, năm danh mục là đủ: nhà cửa và hoá đơn, ăn uống, đi lại, mua sắm và giải trí, khác. Cuối tháng cộng lại, phần lớn mọi người đều bất ngờ với ít nhất một danh mục.
Bước 3: lập ngân sách tháng đơn giản
Có số liệu thật rồi mới lập ngân sách, vì ngân sách dựa trên mong muốn thường vỡ ngay tuần thứ hai. Bạn có thể dùng quy tắc 50/30/20 làm khung, rồi điều chỉnh theo hoàn cảnh. Ví dụ thu nhập 12.000.000 VND, đang trả một khoản nợ:
- Thiết yếu 55%: 6.600.000 VND cho tiền nhà, điện nước, ăn uống, đi lại.
- Cá nhân 20%: 2.400.000 VND cho ăn ngoài, mua sắm, giải trí, hiếu hỉ.
- Để dành 15%: 1.800.000 VND, chuyển đi ngay ngày lương về.
- Trả nợ 10%: 1.200.000 VND, ngoài khoản tối thiểu phải trả.
- Tổng: 12.000.000 VND, đúng bằng thu nhập.
Bước 4 và 5: quỹ dự phòng và trả nợ lãi cao
Bước 4 là quỹ dự phòng, khoản tiền chỉ dùng khi mất việc, ốm đau hay hỏng xe. Mục tiêu nên là 3 đến 6 tháng chi tiêu thiết yếu. Với ví dụ trên, 3 tháng là 6.600.000 × 3 = 19.800.000 VND; để dành 1.800.000 VND mỗi tháng thì mất 11 tháng. Nên để quỹ này ở nơi an toàn, rút được nhanh, tách khỏi tài khoản tiêu hằng ngày.
Bước 5 là xử lý nợ lãi cao. Nợ thẻ tín dụng, vay tiêu dùng hay mua trả góp có phí đều làm tiền của bạn chảy ra mỗi tháng. Trong lúc xây quỹ dự phòng, vẫn trả nợ đều; khi đã có quỹ tối thiểu, dồn phần dư vào khoản nợ lãi cao nhất. Và trong thời gian trả nợ, hạn chế mở thêm khoản vay mới.
Bước 6: mục tiêu dài hạn và học trước khi đầu tư
Khi đã có ngân sách ổn định, quỹ dự phòng và nợ trong tầm kiểm soát, bạn mới nên nghĩ đến mục tiêu dài hạn: mua nhà, đổi xe, cho con đi học, nghỉ hưu. Hãy biến mỗi mục tiêu thành một con số và một ngày cụ thể. “Có 60.000.000 VND sau 24 tháng” nghĩa là 2.500.000 VND mỗi tháng, dễ hành động hơn nhiều so với “để dành mua xe”.
Đầu tư là một chủ đề riêng, và bài này không gợi ý sản phẩm nào. Vài nguyên tắc chung đáng nhớ: không dùng tiền dự phòng hay tiền đi vay để đầu tư, chỉ bỏ tiền vào thứ bạn hiểu rõ, cẩn thận với lời hứa lợi nhuận cao và nhanh, và dành thời gian tự học hoặc hỏi người có chuyên môn trước khi quyết định.
Quản lý tài chính cá nhân với Fundi
Fundi giúp bạn làm đều đặn bước 2 và bước 3 mà không cần bảng tính. Nhập thu nhập và các chi phí cố định như tiền nhà, internet, trả góp; mỗi khoản chi ghi trong khoảng ba giây. Màn hình chính luôn cho thấy “Còn tiêu được” trong tháng và mức an toàn mỗi ngày.
- Ngân sách theo danh mục với mức nhắm và mức tối đa, thanh màu đổi dần khi gần chạm.
- Mục tiêu để dành tính sẵn cần góp bao nhiêu mỗi tháng để kịp ngày đã đặt.
- Chi phí cố định và trả góp tự cộng mỗi tháng, nhắc khi đến hạn.
- Gói Diamond có thêm tài sản và quỹ dự phòng (cho biết bạn trụ được bao lâu), công cụ lập ngân sách và tổng kết tháng, năm.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên bắt đầu quản lý tài chính cá nhân từ đâu?
Từ việc ghi lại mọi khoản chi trong 30 ngày. Có số liệu thật rồi mới lập ngân sách, xây quỹ dự phòng và đặt mục tiêu.
Quỹ dự phòng nên có bao nhiêu?
Thường là 3 đến 6 tháng chi tiêu thiết yếu. Nếu thu nhập không ổn định, nên nhắm gần mức 6 tháng.
Có nên đầu tư khi chưa có quỹ dự phòng không?
Không nên. Quỹ dự phòng giúp bạn không phải bán khoản đầu tư hay đi vay khi có chuyện bất ngờ.
Quản lý tài chính cá nhân mất bao lâu mỗi tuần?
Khi đã quen, chỉ vài giây cho mỗi khoản chi và khoảng 15–30 phút xem lại vào cuối tháng.
Biết hôm nay còn tiêu được bao nhiêu. Ghi một khoản chỉ mất ba giây.
Tải Fundi miễn phí