Maaşın ne kadarı kiraya gitmeli? %30 kuralı
Güncellendi 4 dk okuma
Kira maaşın yüzde kaçını geçmemeli? %30 kuralını net gelire, borçlara ve aidata göre nasıl uygulayacağını, ev ararken neye bakacağını örneklerle anlattık.
Bu sayfada
Kira neden bütçenin kaderini belirler?
Kira, çoğu kişinin bütçesindeki en büyük kalemdir ve her ay aynı gün, pazarlıksız gelir. Bir kahveden ya da yemek siparişinden yapılan tasarruf her ay yeniden karar gerektirir; kirada verilen karar ise sözleşme boyunca her ay kendiliğinden tekrar eder. Bu yüzden doğru kirayı seçmek, bütçede verebileceğin en etkili kararlardan biridir.
Bütçesine ağır gelen bir eve taşınan biri, ilk aylarda bunu fark etmeyebilir. Ama birikim payı küçülür, kredi kartı ay sonunu kurtarmak için kullanılmaya başlanır ve beklenmedik bir masraf geldiğinde hiçbir tampon kalmaz.
%30 kuralı nedir?
En bilinen ölçü, kiraya gelirin %30'undan fazlasını vermemektir. Daha rahat bir bütçe isteyenler %25'i hedefler. Bu bir yasa değil, birikime ve sürprizlere yer bırakmak için kullanılan pratik bir sınırdır.
Kural genellikle brüt gelir üzerinden anılır, ama bütçe için net gelirle hesaplamak daha gerçekçidir; harcayabildiğin para, eline geçen paradır. Ayrıca her ay ödediğin kredi taksitleri de kira kadar sabittir. Bu yüzden daha temkinli bir yol, kuralı borç ödemelerinden sonra kalan net gelire uygulamaktır.
- Ödenebilir kira = (net gelir − aylık borç ödemeleri) × %30
- Aidat ve faturalar kiranın üstüne eklenir, %30'un içinde sayılmaz.
- Kalan para mutfak, ulaşım, birikim ve diğer her şey içindir.
Örnek: ₺60.000 net gelir
Eline ayda ₺60.000 geçiyor ve ayda ₺5.000 kredi taksiti ödüyorsun. Taksitten sonra ₺55.000 kalıyor. %30 kuralına göre ödeyebileceğin en yüksek kira ₺16.500; %25 kuralına göre ₺13.750.
Aidat ve faturalar için ayda ₺4.500 eklersen konut giderin ₺21.000'e çıkar; bu, gelirinin %35'i. Geriye her şey için ₺34.000 kalır.
Beğendiğin dairenin kirası ₺20.000 ise bu, taksit sonrası gelirinin %36,4'ü eder. Kuralı 10 puandan az aştığı için sıkışık sayılır: yapılabilir, ama başka bir kalemden kısman gerekir. Bu kirayı %30 kuralına göre rahatça ödemek için ayda ₺71.666,67 net gelir gerekirdi.
Kural ne zaman esner?
Büyük şehirlerde kira tek başına gelirin yarısına yaklaşabilir. Bu durumda %30 kuralını katı şekilde uygulamak, makul hiçbir ev bulamamak demek olabilir. Kuralı esnetebilirsin, ama bunu bilerek yap: kira payı arttıkça istekler ve birikim için kalan pay küçülür.
Kirayı yükseltmeden önce dengeleyici seçeneklere bak: ev arkadaşıyla yaşamak, işe yakın bir semtte daha küçük bir ev, toplu taşımaya yakın bir konum. Daha uzak ama ucuz bir ev, yol masrafı ve yol süresiyle birlikte düşünüldüğünde pahalıya gelebilir.
Düşük gelirde ise tersine, %30 bile fazla gelebilir. Mutfak ve ulaşım gibi temel giderler gelirle orantılı azalmaz. Bu durumda %25 ya da daha düşük bir oranı hedeflemek daha güvenlidir.
Bir de zamanı hesaba kat. Bugün bütçene tam oturan bir kira, sözleşme yenilendiğinde artacaktır; gelirin aynı hızla artmazsa oran her yıl biraz daha yükselir. Bu yüzden ev seçerken yalnızca bu ayın değil, bir sonraki yılın kirasını da düşün. Kuralın sınırına dayanan bir ev yerine biraz altında kalan bir ev seçmek, artışlar geldiğinde sana nefes alacak alan bırakır. Sözleşme yenileme tarihini takvimine yaz ve birkaç ay önceden bütçeni gözden geçir.
Ev sahibi olmayı hedefliyorsan kira kararının birikime etkisi daha da önem kazanır. Kuralın altında kalan her lira, peşinat birikimine ya da acil durum fonuna gidebilir. Ayda ₺2.000 daha düşük bir kira, bir yılda ₺24.000 eder; bu fark yıllar içinde hedefe giden yolu belirgin şekilde kısaltır.
Ev ararken bütçeye eklenecekler
Kira tek başına maliyetin tamamı değildir. Taşınırken ve taşındıktan sonra gelen masrafları baştan hesaplamak, ilk aylardaki sürprizleri önler.
- Depozito: genellikle bir ya da iki aylık kira; sözleşmede yazar.
- Emlakçı hizmet bedeli: tutarını önceden sor.
- Nakliye, beyaz eşya ve ilk ev alışverişi.
- Aidat: neleri kapsadığını sor; yakıt dahil mi, değil mi?
- Faturalar: önceki kiracının ortalama elektrik, su ve doğalgaz tutarlarını öğren.
- Kira artışları: sözleşmedeki artış koşullarını ve tarihlerini oku, bir sonraki yılın kirasını da bütçene yaz.
Partnerle ya da ev arkadaşıyla kira
Kirayı paylaşıyorsanız iki net geliri toplayıp haneye uyan kirayı bulabilirsiniz. Toplam ₺60.000 ve ₺45.000 net gelirle, borç ödemeleri ₺5.000 iken %30 kuralı ₺30.000'lik bir kiraya izin verir. Aranızda nasıl böleceğiniz ise ayrı bir karardır: eşit, gelire oranlı ya da oda büyüklüğüne göre.
Gelirleri çok farklı olan çiftler kirayı gelire oranlı böler; ev arkadaşları ise genellikle oda büyüklüğüne bakar. Hangi yöntemi seçerseniz seçin, taşınmadan önce konuşup yazılı hâle getirin.
Fundi ile kirayı her ay hesaba katmak
Fundi'de kira ve kredi taksitlerini sabit gider olarak girersin; her ay otomatik eklenir ve vadesi gelince hatırlatılır. Bu ay harcayabileceğin tutar bu giderler düşüldükten sonra hesaplanır, böylece kira gününde sürpriz yaşamazsın. Ev arkadaşlarınla ortak masrafları Fundi'deki bir grupta kaydedip kimin kime borçlu olduğunu da görebilirsiniz; grup kurmak Diamond gerektirir, katılmak ücretsizdir.
Sıkça sorulan sorular
Kira maaşın yüzde kaçı olmalı?
Yaygın ölçü en fazla %30, daha rahat bir bütçe için %25'tir. Borç ödemelerini önce düşüp kuralı kalan net gelire uygulamak daha temkinli bir sonuç verir.
%30 kuralına aidat ve faturalar dahil mi?
Bu hesapta dahil değil; kiranın üstüne eklenirler. Hepsini birlikte görmek için kira, aidat ve faturaların toplamının gelirindeki payına da bak.
Kira gelirimin yarısını alıyorsa ne yapmalıyım?
Kısa vadede diğer kalemlerden kısman gerekir. Orta vadede ev arkadaşı, daha küçük bir ev ya da farklı bir semt gibi seçenekleri değerlendir; sözleşme yenilenmeden önce hesabı yeniden yap.
Ev sahibi gelir belgesi isterse?
Bazı ev sahipleri ve emlakçılar kiranın birkaç katı gelir görmek ya da kefil istemek gibi kontroller yapar. Bu bir yasa değil, ev sahibine göre değişen bir uygulamadır.
Kendi rakamlarımla nasıl hesaplarım?
Kira hesaplayıcısına net gelirini, borç ödemelerini ve aidat ile faturaları gir; ödeyebileceğin kirayı ve baktığın evin bütçene uyup uymadığını görürsün.
Bugün daha ne kadar harcayabileceğini bil. Bir harcamayı kaydetmek üç saniye sürer.
Fundi'yi ücretsiz indir